İslamiyat Kategori
Adak
ADAK VE ÇEŞİTLERİ

a) Adağın mahiyeti
b) Adağın şartları
c) Adağın çeşitleri


Adağın Mahiyeti:
 
Adak, ibâdet amacı ile mükellef olmadığı halde, mübah olan bir işi yapmayı kararlaştırmak, böyle bir işi kendisine vacip kılmak ve bu konuda Allah’a söz vermek demektir. Adağın Arapça karşılığı nezirdir. 
Allah rızası için, ibadet sayılan bazı şeyleri adamak, sevaba vesiledir. Mesela “Adağım olsun ki, Allah rızası için yarın oruç tutayım. ”yada “yoksullara şu kadar para vereyim”gibi. Dünyevi bir amaç için yapılacak adaklar makbul değildir. Yapılan bir adağı yerine getirmek vaciptir. Kur’an’da: ”Adaklarını yerine getirsinler”(Hac: 29)  buyuruluyor. Hz. Peygamber de şöyle
 buyurmuştur: ”Her kim Allah’a itaat edeceğini adarsa, itaat etsin. Her kim de Allah’a isyan edeceğini adarsa, Allah’a âsî olmasın. ”(Buharî) . buyurmuştur. Adağın yerine getirilmesi vaciptir. 


Adağın şartları: 

Adağın İslâmî hükümlere göre geçerli olabilmesi için, şu şartların bulunması gerekir: 

1-Adanan şeyin cinsinden bir farz veya vacibin bulunması gerekir. Namaz, oruç, sadaka ve kurban adamak caizdir. 
2-Adayanın akıllı ve büluğ çağına girmiş olması gerekir. Çocuğun ve akıl hastasının yaptığı adağın yerine getirilmesi vacip değildir. 
3-Adanan şey, o anda veya gelecekte zaten yapılması gereken bir farz veya vacip olmamalıdır. Mesela “şu işim olursa beş vakit namazı kılacağım. ”gibi. 
4-Adanan şey, temelde Allah’a ve Rasûlüne isyan niteliğinde olmamalıdır. Mesela “şu işim olursa kendimi Allah yolunda kurban edeceğim. ”gibi. 
5-Adanan şeyin yerine getirilmesi, imkansız olmamalıdır. Mesela “Allah için dünkü gün oruç tutayım. ”gibi. 
6-Adanan şey, bir malın sadaka olarak verilmesi ise, adanan mal, adayanın mülkünden fazla olmamalı veya  başkasına âit bulunmamalıdır. Çünkü adağı yapan kimse, ancak mal varlığı kadar tasaddukta bulunabilir. Başkasının malını adamak ise caiz değildir. 

Adağın çeşitleri: 

1-Şarta bağlı olan adaklar: 

Bunlara muallak adaklar da denir. İki kısma ayrılır: 
a) Bazı şeylerin gerçekleşmesine ve yapılmasına bağlanan adaklar. Mesela “Hastalığım geçerse şu kadar oruç tutayım. ”veya”Kurban keseyim”diye yapılan adak şartlıdır. Şartı yerine gelirse, adağını yerine getirmek vacip olur. 
b) Meydana gelmesi istenmeyen olumsuz bir şarta bağlanan adaklar. Mesela “Eğer yalan söylersem, bir ay oruç tutacağım. ”diye adakta bulunduktan sonra, yine yalan söylerse, bu kimse muhayyer olur. İsterse adağını yerine getirir. İsterse yemin kefareti öder. Bu adak, bir çeşit yemin niteliğindedir. 
2-Şarta bağlı olmayan adaklar. 

Bu da ikiye ayrılır:
 
a) Muayyen adak: Şarta bağlı olmaksızın, belirli bir zamanda yapılması adanan adaktır. ”Bu ayın son günü oruç tutacağım. ”gibi. 

b) Muayyen olmayan adak: Herhangi bir  şey veya zaman söz konusu olmaksızın yapılan mutlak adaklardır. ”üç gün oruç tutacağım, dört rek’at namaz kılacağım”gibi. 
Belirli bir zamanda yapılması gereken adak, başka bir zamanda kaza edilebilir. Adakta, zaman, yer ve para tayininin önemi yoktur. Şaban ayında oruç tutmayı adayan kimse, başka bir ayda oruç tutsa, Mekke’de namaz kılmayı adayan kimse, namazı İstanbul’da kılsa, adağı yerine gelmiş olur.