Kur’an'ın İçersiği Şer’î Hükümler

Kur’an- Kerim hayat düsturumuzdur. Bize doğru yolu gösterir. Muhtaç olduğumuz her şey ana hatları ile Kur’an’da vardır.Özellikle haklarımız, görev ve sorumluluklarımız, yaratılış gayemiz Kur’an’da mevcuttur.

Kur’an’ın içine aldığı hükümleri üç ana başlıkta  toplayabiliriz:

 

1-İtikadi hükümler: Yani îmanın şartları, cennet, cehennem, hak, batıl, hüsün kubuh, küfür, şirk, nifak gibi konuları içerisine alan âyetler Kur’an’da mevcuttur.

Bunlar kelam ilminin konularıdır.

 

2-Ahlaki hükümler : Vazife, sorumluluk, ihsan, ihlas, zühd, takva gibi konuları içerisine alan âyetler  Kur’an’da mevcuttur. Bunlar Ahlak ilminin konularıdır.


3- Ameli –Fıkhi hükümler:

 

Ameli hükümleri önce ikiye ayırabiliriz.


a)İbadetler: Bu hükümlerin gayesi, ferdin Rabbi ile olan münasebetlerini düzenlemektir. Kur’an'da namaz, oruç, hac, zekat'la ilgili hükümler vardır. Bu hükümleri Sünnet açıklamış ve uygulamasını göstermiştir.

Peygamberimiz "Ben nasıl namaz kılıyorsam sizde öyle kılınız"(Buhari),

"Hac ile ilgili ibadetlerinizi benden öğreniniz"(Ahmed b. Hanbel) diyerek, namazın kılınışını, haccın yapılışını öğretmiştir.

Kur’an'da, zıhar, yemin ve katl kefaretleriyle ilgili hükümlere de yer verilmiştir. (Maide:89,92,Mücadele:1-4).

 

b) Muamelat :  Bunlar ibadetlerin dışında kalan ameli -Fıkhi hükümlerdir. Bugünkü hukuki tabirle Hususi Hukuk, Umumi Hukuk çerçevesine giren hükümleri ihtiva etmektedir. Bu hükümlerin gayesi, ferdin fert ile, ferdin cemiyet ile, yahut cemiyetin cemiyetle olan münasebetlerini düzenlemektir


Bu hükümleri şöylece sıralayabiliriz:


1-Ahval’üş-Şahsiye ve Aile hukuku :

Şahıs, aile, evlenme, boşanma, vasıyyet, nafaka ve aile fertlerinin karşılıklı hak ve vazifelerinden bahseder. Bu konularla ilgili 70 ayet vardır.


2- Medeni (Borçlar ve Eşya) Hukuku :

 Kur’an’da alım-satım, rehin gibi akitlere yer verilmiştir. Bu konularla ilgili 70 ayet tespit edilmiştir.


3-İdare Hukuku ( Ahkamü's-Sultaniyye)  :

Kur’an, idare edenlerle  idare edilenler arasındaki münasebetleri düzenleyen bir takım hükümler koymuştur. İdarede sosyal adalet esastır. Şura ve yardımlaşma, prensip olarak kabul edilmiştir. Bu hükümlere ait takriben 10 ayet bulunmaktadır.


4- Ceza (Ukubat ) :

Kur’an, suç ve cezalarla ilgili hükümleri, suçlulara verilecek cezaları ve cezaların genel prensiplerini açıklamıştır. Bu konuda yaklaşık 30 ayet vardır. Hırsızlık, zina, soygun, isyan ve kısas hükümleri gibi.


5- Devletler Umumi ve Hususi Hukuku (Siyer ve Cihat ):

Bu hukuk dalı, İslam devletlerinin, harb ve sulh zamanlarında, diğer devletlerle olan münasebetlerini, müslim ve zımmi vatandaşların haklarını, müste'menlerin durumunu düzenler. Bu konuda takriben 25 ayet bulunmaktadır.


6-Usul Hukuku :

Kur’an'da muhakeme usulünü ilgilendiren hükümler yer almaktadır. Kaza, şahitlik ve yemin meselelerini açıklar. Bu konuda yaklaşık 13 ayet bulunmaktadır.


7-Miras Hukuku :

Kur’an'da, özellikle nisa suresinde miras hükümleri ayrıntılı bir şekilde açıklanmaktadır.


8-Maliye Hukuku :

Kur’an'da Devletin gelir kaynaklarını ve harcama yerlerini gösteren 10 kadar ayet bulunmaktadır. Zekat, öşür, cizye, harac  ve ganimet gelirleri  ve bunların harcama yerleri bu bölümde açıklanmaktadır.  

 

Yazarın Diğer Yazıları